Vandaag eindigde dag om 00.15 uur, niet achter mijn bureau of in een vergadering. Maar dinerend in restaurant Belhamel, bij Clifford Chance om de hoek, in het gezelschap van kantoorgenoten én een 20-tal studenten van de Nijmegen Law School. Zij hadden een kennismakingsprogramma bij ons op kantoor achter de rug met een casus etc. Een van de meest gestelde vragen was: waar bestaan je werkzaamheden uit? Zo ben ik op ‘t idee gekomen om eens een boekje open te doen over DD.

Tot nu toe ben ik namelijk met enige regelmaat betrokken geweest bij due dilligence. Dat is een juridisch onderzoek waarbij wij, de advocaten, in kaart brengen wat de juridische positie is van een bepaalde vennootschap of groep. Dat komt erop neer dat de cliënt die overweegt een ander bedrijf over te nemen of daarmee te fuseren graag wil weten wat voor vlees hij in de kuip heeft. Het kan ook andersom: de verkoper laat vendor due diligence doen naar het bedrijf dat hij van de hand wil doen om zo aan zijn mededelingsplicht te voldoen.

De client verstrekt de informatie. Als beginnende advocaat bekijk je de informatie die client heeft verstrekt en zet je een aantal gegevens op een rij. Vervolgens beoordeel je samen met senior lawyers of er al dan niet verplichtingen, liabilities, uit voortvloeien en rapporteren we daarover aan de cliënt. Iedere sectie, zoals Corporate, Real estate, Employment, Intellectual Property en Finance, neemt de relevante informatie voor haar rekening en levert een hoofdstuk aan voor het algehele rapport.  Als je, zoals ik, bij Corporate zit beoordeel je bijvoorbeeld informatie uit het handelsregister, de statuten, het aandeelhoudersregister en bepaalde overeenkomsten van die vennootschap.

Naas het bekijken van documenten, kun je in het kader van DD ook andere taken vervullen. Ik heb bij een recente DD bijvoorbeeld ook geïnventariseerd welke documenten bekeken zijn en welke documenten nog bekeken moesten worden door bepaalde disciplines. Daarnaast heb ik het eindrapport nagelopen op consistentie, definities en typo’s.

Het leuke aan DD is dat er nogal interessante informatie voorbij komt en je steeds beter inzicht krijgt in de bedrijfsvoering van compleet verschillende ondernemingen.

Woensdag is de vaste dag waarop ik beroepsopleiding heb in het Olympisch stadion. Vandaag stond de tweede bijeenkomst Burgerlijk Procesrecht op het programma. De docent, Fred Schermezon, praat honderduit over de termijnen, dagvaarding, de conclusie van antwoord, de comparitie, de hoofdregel in het bewijsrecht, de verzwaarde stelplicht enz. Hij illustreert de theorie aan de hand van mooie verhalen uit de praktijk. Bijna romantisch vertelt hij over het spel in de rechtszaal, de interactie met de rechter en de wederpartij, winnen, verliezen, schikken. Ondertussen worden er ook in groepjes opdrachten gemaakt.

Tegen lunchtijd zijn we naar de brasserie tegenover het Olympisch stadion gegaan waar we  meestal naar toe gaan omdat je er prima kunt lunchen . Ik hou ‘t bij een pistoletje zalm, maar anderen gaan voor quiche, exotische salades etc. Altijd een leuk moment om met de mensen uit je opleidingsgroepje – advocaten van verschillende kantoren – nieuwtjes en ervaringen uit te wisselen.

Eenmaal terug, maakt de docent halverwege de middag plaats voor mevrouw Van Dijk. Zij is rechter bij de Rechtbank Haarlem en gaf ons praktische tips over wat je wel en wat je vooral niet zou moeten doen in de rechtszaal. Redelijk voor de hand liggende zaken maar toch leuk om van een rechter zelf te horen: (i) ga niet eindeloos herhalen, (ii) zorg voor chronologie en een lopend verhaal, (iii) noem geen 30 arresten, citaten zijn voldoende, (iv) geef per productie aan wat de relevantie is en zorg voor leesbare kopieën, (v) laat het potje Latijn achterwege en (vi) noem de partijen gewoon bij de naam. 
Voor de groepsgenoten die werkzaam zijn in de procespraktijk lijken deze praktische tips meer toegevoegde waarde te hebben dan voor mij. Ik zou als advocaat bij Corporate waarbij de nadruk ligt op het begeleiden van transacties – onder andere fusies en overnames – haast vergeten dat de procespraktijk er ook nog is. Maar ik zal e.e.a. toch in mijn achterhoofd houden aangezien ik hoe dan ook – om mijn stageverklaring over drie jaar te kunnen behalen – minimaal 5 keer voor de rechter een verhaal moet houden (lees pleiten). 

Dat ‘t Pasen is, merk je wel op kantoor (al vier ik ‘t zelf niet echt). In de pantries en kantine liggen er mandjes met felgekleurde paaseitjes, er is een speciale paaslunch (best spectaculair te noemen, ik zal niet in details treden), de secretaresses krijgen een paasplantje en natuurlijk is het kantoor op Goede Vrijdag en Tweede Paasdag gesloten. Dat betekent mijn out of office aan, de komende dagen relaxen maar ook dat een aantal leuke kantoorrituelen niet doorgaan. Om te beginnen de cursus op vrijwel iedere vrijdagochtend waarin een hoogleraar of iemand van kantoor iedereen die belangstelling heeft in een uur bijpraat over een recent arrest, nieuwe wetgeving etc. Dan volgt op vrijdagmiddag de “stagiaire-lunch”. Er is dan gelegenheid voor de stagiairs van de verschillende secties om samen te lunchen en bij te kletsen in één van de meeting rooms. Deze rituelen kunnen een keer niet doorgaan, maar het populaire wekelijkse event, te weten de borrel in de bar waar je een drankje en soms ook een hapje kunt doen al dan niet met muziek op de achtergrond, ging wel door, zij het op donderdagavond. Kortom, een goed begin om in de paasstemming te komen…

Vandaag begon de dag ietsepietsie eerder dan normaal, om half negen. Ik had met vier advo’s afgesproken om samen te rijden naar Zeist waar de introductiecursus van de beroepsopleiding ons de komende twee dagen stond te wachten.Het was wel duidelijk dat de meeste van ons fietsend, te voet of per bus naar kantoor komen. De juiste route volgen naar de place to be, inclusief de aanwijzingen van het navigatiesysteem, bleek onverwachts een leuke uitdaging. Dat betekende in de eerste plaats veel lol, een paar keer keren en even leek het erop dat we niet op tijd zouden aankomen maar dat viel uiteindelijk mee.Samen met 140 andere advocaten werden we verwacht in Conferentiecentrum Woudschoten. Er waren advocaten uit Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Rotterdam. Ik had de indruk dat van de aanwezige advocaat-stagiairs het merendeel werkzaam is bij de kleinere kantoren, maar ik sprak ook advocaat-staigiairs van Boekel De Nerée, Freshfields, Allen & Overy, Loyens & Loeff en Kennedy van der laan.Het programma stond in het teken van de gedragsregels (lees procesregels) van de advocaat en de toevoegingsregels. Verschillende mensen uit de praktijk belichtten de onderwerpen vanuit verschillende invalshoeken. Dat was dus zeker interessant, maar verder niet direct relevant voor de dagelijkse praktijk waarin de advocaten van de grote advocatenkantoren – zoals ik – werkzaam zijn. Dat maakte deze twee dagen er niet minder leuk om.Er was volop gelegenheid om ervaringen met andere advocaten uit te wisselen over van alles: de start, de mensen en sfeer op de verschillende kantoren, de werktijden, en ja zelfs de arbeidsvoorwaarden. We hadden verder docenten, excentrieke als je ’t mij vraagt, die ons deelgenoot maakten van grappige anekdotes uit hun loopbaan: de ene docent had een andere advocaat uitgemaakt voor ‘juridisch onbenul’ en moest naderhand op het dringende verzoek van de Deken toch maar excuses aanbieden (naar aanleiding van een klacht van deze advocaat). Een andere docente had een cliënt toegezegd hem bij te staan maar verzon vervolgens allerlei smoesjes om hem letterlijk weg te jagen toen ze erachter kwam dat hij niet helemaal betrouwbaar was. Enfin, allemaal dingen die ik zelf niet zo snel zou doen, maar wel leuk om te horen.

Ik zal mezelf eerst even voorstellen: ik ben Maria Benbrahim, 26 jaar oud, afgestudeerd aan de Universiteit Leiden en onlangs begonnen als advocaat-stagiaire bij Clifford Chance. Hobby’s en interesses heb ik teveel om op te noemen maar in elk geval chillen, reizen, koken, lezen en schrijven. Vandaar ook deze poging om een weblog bij te houden!

Ik zal met enige regelmaat berichtjes op mijn weblog plaatsen om een idee te geven van het leven van een beginnende advocaat bij CC. Ik zal proberen niemand te vervelen met de bekende aspecten rondom de internationale transactiepraktijk, zoals de drukte, de deals, due diligence etc. Ik zal dan ook vooral de interessante en leuke dingen die een advocaat ook genoeg meemaakt op te tekenen. Je zult dan ook zien dat we heel veel plezier maken maar vergeet niet dat er ook heel hard gewerkt wordt. Daarom zal ik als ‘t even kan zo nu en dan ook trakteren op een bescheiden verslag van een doorsnee dag op kantoor.